Als men de familieband die men in de west-Europese of Amerikaanse samenlevingen vindt vergelijkt met de familieband in andere samenlevingen, dan blijkt deze relatief zwak. Bijvoorbeeld is het in de typisch westerse familie niet vreemd voor kinderen in een gezin om reeds voor hun huwelijk het huis te verlaten en op zichzelf te gaan wonen. Hier wordt niet vreemd naar gekeken door kind of ouders. En soms wordt naar dit moment zelfs uitgekeken door de ouders: “eindelijk rust”. Een ander voorbeeld is het feit dat ongehoorzaamheid van kinderen tegenover hun ouders niet taboe is in de westerse samenlevingen. Het is voor kinderen in de typisch westerse samenleven normaal om, als zij eenmaal een bepaalde leeftijd bereikt hebben, te doen wat zij zelf willen, ook als dit tegen de wensen van de ouders in gaat. Maar het beste voorbeeld is de gewoonte in westerse samenlevingen om ouders, wanneer zij eenmaal oud en hulpbehoevend zijn geworden, in een tehuis te plaatsen om hen door vreemden te laten verzorgen.

Voor mensen in niet-westerse samenlevingen, zoals de traditioneel Aziatische samenleving, is dit alles onvoorstelbaar. Als genoemde voorbeelden daar plaats zouden vinden, dan zou dit grote schande brengen over het gezin. Want daar worden kinderen geacht om hun ouders te respecteren middels gehoorzaamheid aan, en persoonlijke zorg voor de ouders.

Dat wil niet zeggen, echter, dat genoemde voorbeelden niet voorkomen in niet-westerse samenlevingen. Veel mensen hebben opgemerkt dat naarmate de typisch westerse ideeën meer invloed krijgen in een gebied, zoals de ideeën individualisme en individuele vrijheid, dat genoemde voorbeelden van een zwakke familieband dan alsmaar meer voorkomen. Alhoewel de tradities en gewoontes van de mensen dit schandelijk achten. Dit is feitelijk een bewijs dat een zwakke familieband hoort bij de typisch westerse ideeën. En dat de genoemde voorbeelden van een zwakke familieband het resultaat van deze typisch westerse ideeën zijn.

De visie van Islam is anders. Het onderhouden van de familieband is een plicht op iedere moslim. De Boodschapper van Allah (saw) heeft gezegd: “Allah’s genade daalt niet neder op een volk onder wie iemand is die de familiebanden gebroken heeft.” (Al Bayhaqi). De Boodschapper van Allah (saw) werd ook eens gevraagd: “Wat zal me dichter bij het Paradijs brengen en verder weg van het Vuur?”. Hij (saw) antwoordde: “Aanbid Allah en ken geen deelgenoten aan Hem toe. Verricht het gebed, geef de zakaat, en onderhoud goede relaties met je familie.” (Boechari in Al adaab al moefrad). Het onderhouden van de familiebanden wordt hier tot één van de primaire Islamitische plichten gemaakt. Het is niet vreemd, derhalve, dat in de Edele Koran Allah (swt) degenen die hun familiebanden verbreken zelfs vervloekt:

“Zult gij dan niet, door u af te wenden (van Allah), corruptie in het land brengen en uw familiebanden verbreken? Dezen zijn het, die Allah heeft vervloekt, zodat Hij hen doof heeft gemaakt en hun ogen verblind.” (Zie de vertaling van de betekenissen van de Koran, soera Mohammed 47, vers 22)

De Boodschapper van Allah (saw) werd ook eens gevraagd naar degenen met wie de mens goede relaties moet onderhouden. Hij (saw) antwoordde: “Je moeder en vader, je zus en broer, en dan de rest van je familie. Dit is een verantwoordelijkheid van essentieel belang en een relatie die onderhouden moet worden.” (Moeslim, Aboe Dawoed, Tirmidhi, Boechari in Al adaab al moefrad”).

Het onderhouden van goede familiebanden is eens gedefineerd als beleefdheid, goede behandeling, en zorg voor het welzijn van de familieleden. Het vereist ook inspanning van al de familieleden. Welke inspanningen precies vereist zijn, wordt duidelijk door een blik op de rechten en plichten van ouders en kinderen.

Ouders moeten hun kinderen de hen toekomende rechten geven, zodat zich in het hart van het kind geen wrok ontwikkelt voor de ouders. Voor een vader betekent dit allereerst dat hij ervoor zorgt dat zijn kinderen een goede moeder zullen hebben. Dus hij moet ervoor zorgen dat hij een goede vrouw trouwt. De Boodschapper van Allah (saw) heeft gezegd: “Een vrouw mag getrouwd worden voor vier redenen: haar rijkdom, haar afkomst (status), haar schoonheid en haar toeweiding aan de religie. Trouw met degene die toegeweidt is aan de religie. Moge je handen met stof gewreven worden [moge Allah je genadig zijn, vert.].” (Boechari, Moeslim). Voor de vader en moeder betekent dit, zoals de Boodschapper van Allah (saw) heeft gezegd: “Ieder van jullie is een herder en verantwoordelijk voor zijn kudde. (…) De man is de herder van zijn gezin en verantwoordelijk voor hen. De moeder is is de herder van het huis van de man en zijn kind, en verantwoordelijk voor hen.” (Boechari, Moeslim). De betekenis hiervan is dat de ouders er voor moeten zorgen dat de kinderen een goede opvoeding krijgen. De Boodschapper van Allah (saw) heeft het belang hiervan benadrukt door te zeggen: “Een vader geeft zijn kind niets beters dan een goede opvoeding.” (At Tirmidhi, Al Bayhaqi). Dit betekent ondermeer dat het kind Islam geleerd wordt, en de goede manieren, en de aardse wetenschappen; en dat zorg wordt besteed aan de fysieke ontwikkeling van het kind, dus het moet aan sport doen.

Een recht van het kind ten opzichte van zijn ouders is ook dat zij hem verzorgen, dus dat zij ervoor zorgen dat zijn behoefte aan voeding, kleding en onderdak bevredigd zijn. De Boodschapper van Allah (saw) heeft gezegd: “Het is voldoende zonde voor een man wanneer hij nalatig is in het uitgeven voor degenen voor wie het uitgeven hem verplicht is”. (Aboe Dawoed). Een verder recht van de kinderen is liefde van hun ouders en gelijke behandeling. De Boodschapper van Allah (saw) heeft namelijk gezegd: “De Boodschapper van Allah (saw) kuste Al Hasan bin ‘Ali terwijl ‘Aqra ibn Habis nabij hem zat. ‘Aqra zei: ‘Ik heb tien kinderen en heb nog nooit één van hen gekust’. De Profeet (saw) zei tegen hem: ‘Zij die geen genade tonen zullen geen genade getoond worden (door Allah)’.” (Boechari, Moeslim). En hij (saw) heeft gezegd: “Vrees Allah en behandel je kinderen met rechtvaardigheid.” (Boechari, Moeslim). Dus de jongen mag niet voorgetrokken worden ten opzichte van het meisje, of vice versa; en de jongere mag niet voorgetrokken worden ten opzichte van de oudere, of vice versa.

De kinderen moeten ook hun ouders de hen toekomende rechten geven. In eerste instantie betekent dit dankbaarheid tonen aan de ouders voor wat zij gedaan hebben als ouders. Allah (swt) zegt:

“Wij hebben de mens op het hart gedrukt betreffende zijn ouders, zijn moeder droeg hem in zwakte op zwakte, en zijn zogen nam twee jaren in beslag. Zeg Mij en uw ouders dank, tot Mij is de terugkeer.” (Zie de vertaling van de betekenissen van de Koran, soera Loqmaan 31, vers 14)

En:

“En Wij hebben de mens vriendelijkheid jegens zijn ouders geboden. Zijn moeder draagt hem met ongemak en baart hem met smart. En zijn dragen en spenen nemen dertig maanden in beslag totdat, wanneer hij zijn volle kracht bereikt heeft en veertig jaren wordt, hij zegt: ‘Mijn Heer, stel mij in staat, dat ik dankbaar moge zijn voor de gunsten die Gij mij en mijn ouders hebt bewezen en dat ik het goede moge doen, dat U behaagt. En laat mijn nakomelingen rechtvaardig zijn. Ik wend mij tot U: en waarlijk, ik behoor tot de Moslims’. Van dezulken aanvaarden Wij de goede werken die zij verrichten en Wij zien hun slechte daden over het hoofd. Zij behoren tot de bewoners van het paradijs, volgens de ware belofte die hun was toegezegd. Maar degene, die tot zijn ouders zegt: ‘Foei gij beiden! Dreigt gij mij dat ik opgewekt zal worden, terwijl geslachten reeds vóór mij zijn vergaan’. En beiden roepen tot Allah om hulp: ‘Wee u! Geloof: want de belofte van Allah is waar’. Maar hij (de zoon) zegt: ‘Dit zijn slechts fabelen der ouden’. Dezulken zijn het tegen wie het woord van kracht is geworden, tezamen met de volkeren van de djinn en de mensen die vóór hen zijn heengegaan, dat zij zeker de verliezers zullen zijn.” (Zie de vertaling van de betekenissen van de Koran, soera Al Ahqaaf 46, vers 15 – 18)

Een recht van de ouders op hun kinderen is ook dat hun kinderen naar hun luisteren en hen gehoorzamen. Allah (swt) zegt:

“Maar indien (uw ouders) trachten u iets met Mij te doen vereenzelvigen, waarvan gij geen kennis hebt, gehoorzaam hen niet. Doch leef met hen samen in de wereld op een behoorlijke wijze en volg de weg van hem die zich tot Mij richt. Dan zult gij tot Mij terugkeren en Ik zal u inlichten over hetgeen gij deedt.” (Zie de vertaling van de betekenissen van de Koran, soera Loqmaan 31, vers 15)

Dit vers betekent dat de uitgangssituatie is dat de mens zijn ouders moet gehoorzamen, omdat Allah (swt) zegt wanneer de mens zijn ouders niet mag gehoorzamen.

Vriendelijkheid en respect worden ook geëist door Islam. De Boodschapper van Allah (saw) heeft gezegd, volgens ‘Abdoellah ibn Mas’oed (ra): “Ik vroeg de Profeet (saw) welke daad het meest geliefd is door Allah (swt). Hij (saw) antwoordde: ‘Het gebed op het vroegste moment’. Ik vroeg hem (saw): ‘En hierna?’. Hij (saw) antwoordde: ‘Vriendelijkheid en respect voor de ouders’. Ik vroeg hem (saw): ‘En hierna?’. Hij (saw) antwoordde: ‘Djihaad fie sabiel Allah (strijden vor de zaak van Allah)’.” (Boechari, Moeslim).

En het helpen van de ouders is belangrijk. Een man kwam eens bij de Boodschapper van Allah (saw) en zei: “O Boodschapper van Allah (saw), ik heb rijkdom en kinderen, en mijn vader wil al mijn rijkdom van mij nemen.” De Boodschapper van Allah (saw) antwoordde hem: “Jij en jouw rijkdom zijn van jouw vader. Jouw kinderen behoren tot jouw beste inkomen. Neem dus van wat jouw kinderen verdienen.” (Ahmed, Aboe Dawoed, Ibn Maadja). De betekenis van deze hadieth is dat een vader van de rijkdom van zijn kinderen mag nemen als hij dit nodig heeft, oftewel zijn kinderen mogen hem het nemen van hun rijkdom niet weigeren als hij dit nodig heeft, oftewel zij moeten hem financieel ondersteunen als hij dit nodig heeft. Van de Boodschapper van Allah (saw) is ook overgeleverd: “Sadaqa gegeven aan een gewone persoon is een gewone sadaqa. Maar sadaqa gegeven aan een familielid dient twee doelen: ten eerste het geven van sadaqa en ten tweede het hoog houden van de familieband.” (At Tirmidhi).

Er moet ook gewezen worden op de noodzaak tot geduldig zijn met de ouders als ze ouder worden. Allah (swt) zegt:

“Uw Heer heeft u bevolen, zeggende: Aanbidt niemand anders dan Mij en betoont vriendelijkheid jegens de ouders’. Indien één hunner bij u een hoge leeftijd bereikt of beiden doen dit, zeg dan nimmer tot hen ‘Foei’ noch stoot hen af, doch spreek tot hen een welgevallig woord.” (Zie de vertaling van de betekenissen van de Koran, soera Al Israa 17, vers 23)

Ten slotte, men hoort zijn ouders te vergeven voor fouten die zij mogelijk gemaakt hebben en Allah (swt) hiervoor vergiffenis te vragen:

“En wees teder voor hen in erbarming. En zeg: ‘Mijn Heer, ontferm u over hen daar zij mij opvoedden toen ik jong was’.” (Zie de vertaling van de betekenissen van de Koran, soera Al Israa 17, vers 24)

Dit zijn een aantal voorbeelden van gedrag dat vereist is tussen ouders en kinderen. Het omvat respecteren, helpen en vergeven van fouten. Dit gedrag zal ervoor zorgen dat zowel ouders als kinderen liefde voelen voor elkaar. Een hechte familieband zal hierdoor als natuurlijk resulteren.

Maar men moet zich realiseren dat in Islam de familieband niet beperkt is tot ouders en kinderen. Iedereen met wie men langs vaders of moeders kant een relatie heeft behoort tot de familie. En al die mensen verdienen daarom respect, helpen en het vergeven van fouten.

Comments

comments

DELEN